2026–27 संस्था (इन्स्टिट्यूट): स्वप्न, धैर्य आणि बदलाचा प्रवास
– जान्हवी काळे
2026–27 चा इन्स्टिट्यूट हा केवळ एक प्रशिक्षण कार्यक्रम नव्हता, तर प्रत्येक फेलो आणि मुलांच्या आयुष्यात बदल घडवणारा एक अनुभव होता. पहिल्या दिवशी इन्स्टिट्यूटमध्ये आलेल्या प्रत्येकाच्या मनात उत्सुकतेसोबत अनेक प्रश्न होते.
“हा एक महिना खरंच काही बदल घडवू शकेल का?” आणि “हे प्रशिक्षण आपल्या कामात कसं उपयोगी पडेल?” अशा शंका त्यांच्या मनात होत्या. मात्र, या प्रवासाची सुरुवातच अशा विचाराने झाली की, आपण काय शिकवणार यापेक्षा या अनुभवातून प्रत्येक व्यक्ती कशी घडेल, हे अधिक महत्त्वाचं आहे. याच विचारातून संपूर्ण इन्स्टिट्यूटची रचना करण्यात आली.
या वर्षीचा इन्स्टिट्यूट चार महत्त्वाच्या मूल्यांवर उभा होता—ध्येय (Vision), धैर्य (Courage), आत्मचिंतन (Reflection) आणि नाती (Relationships). ही मूल्ये केवळ संकल्पना राहिली नाहीत, तर प्रत्येक सेशन, कृती आणि संवादातून अनुभवायला मिळाली. Guided Sessions, Reflection Space आणि Self-Study Space यामुळे शिकणं हा केवळ माहिती मिळवण्याचा भाग न राहता एक अनुभव बनला. प्रत्येकाला स्वतःला समजून घेण्याची, मनमोकळेपणाने व्यक्त होण्याची आणि स्वतःच्या क्षमतांचा शोध घेण्याची संधी मिळाली.
या संपूर्ण प्रवासामागे अनेक महिन्यांची तयारी होती. Session Design, Activities, Content, Energizers, Songs आणि Facilitation यांचे बारकाईने नियोजन करण्यात आले होते. प्रत्येक सेशनचा सराव करून फेलोजना आत्मविश्वासाने मुलांसमोर उभं राहण्यासाठी तयार करण्यात आलं. Pre-Primary आणि Primary मुलांसोबत घेतलेल्या सराव सत्रांमधून फेलोजना प्रत्यक्ष शिकवण्याचा अनुभव मिळाला. लहान मुलांशी संवाद साधणे, शिकण्यासाठी आनंददायी वातावरण तयार करणे आणि प्रत्येक मुलापर्यंत संवेदनशीलतेने पोहोचणे याचे महत्त्व त्यांना अनुभवातून समजले.
अनेक मुलांसाठी नागपूर हा नवीन अनुभव होता. त्यामुळे शिकणं फक्त वर्गापुरतं मर्यादित न ठेवता त्यांना अंबाझरी तलाव, Reading Keeda Library आणि इतर ठिकाणी नेण्यात आले. या भेटींमधून त्यांनी नवीन जागा, नवीन लोक आणि नवीन कल्पना अनुभवायला मिळाल्या. या संपूर्ण प्रक्रियेत त्यांचा सहभाग, उत्साह आणि सर्जनशीलता पाहण्यासारखी होती. या अनुभवांनी त्यांच्या विचारांना नवी दिशा दिली आणि स्वतःकडे पाहण्याचा वेगळा दृष्टिकोन निर्माण केला.
महिन्याच्या शेवटी जेव्हा आम्ही पहिल्या दिवसाकडे वळून पाहिलं, तेव्हा जाणवलं की सुरुवातीचे प्रश्न आता प्रत्येकाच्या बदललेल्या व्यक्तिमत्त्वातून उत्तर देत होते. संकोच करणारे फेलोज आता आत्मविश्वासाने बोलत होते आणि स्वतःच्या समुदायात बदल घडवण्याची स्वप्नं पाहत होते. हा इन्स्टिट्यूट फक्त एका महिन्याचं प्रशिक्षण नव्हतं, तर स्वप्नांना दिशा देणारा, धैर्य वाढवणारा आणि बदलाची सुरुवात करणारा एक अविस्मरणीय प्रवास होता.